تبلیغات
استاد، علامه محمدرضا حکیمی
 

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

خواندنی ترین کتاب - مکتب تفکیک

کتاب مکتب تفکیکخواندنی ترین کتاب

رضا داوری اردکانی

 

     دو سال پیش یکی از شماره‌های کیهان فرهنگی* به «مکتب تفکیک» اختصاص یافت و رساله‌ی استاد محمد رضا حکیمی در آن درج شد. از مدتها پیش وعده‌ی انتشار کتابی به نام شیخ مجتبی قزوینی و مکتب تفکیک داده شده بود و وقتی آن رساله منتشر شد کسانی آن را به جای کتاب شیخ مجتبی گرفتند و البته چنین نبود. اخیراً آن رساله قدری تفصیل پیدا کرده و مطالبی به آن ملحق شده و به صورت کتابی به نام مکتب تفکیک منتشر شده است.

 

 

     نویسنده‌ی گرامی درصفحات 74 و 75 این کتاب توضیح می‌دهد که:

 

     «چون کسانی بسیار و گاه با تأکید و اصرار از مکتب تفکیک و موضوع آن جویا می‌شوند و به نوشتن در این‌باره ترغیب می‌کنند و روشن شدن ابعاد این مکتب را لازم می‌شمرند، و من کمتر فرصتی یافته‌ام تا در این‌باره چیزی مفصل مطرح سازم، می‌خواهم در این نوشته ادای وظیفه کنم... و چون معلوم نیست برای جمع و تدوین کتابی جامع درباره‌ی مکتب تفکیک فرصتی پیش آید و توفیق نوشتن کتاب شیخ مجتبی قزوینی و مکتب تفکیک نصیب گردد، بهتر می‌یابم که فهرستی از آن کتاب و مسائل و مباحثی که در نظر بود، در آن کتاب بیاورم، در همین جا ثبت کنم، اجابت فاضلان و اغتنام فرصت را... و اینک آن فهرست یعنی فهرست مسائل و مباحث و مطالب و موضوعاتی که تحقیق عمیق و ژرفکاوی گسترده درباره‌ی یکایک آنها ضرورت قطعی دارد. (و در این ضمن روشن می‌گردد که تحقیق و تبیین معارف، بدون تحقیق درباره‌ی این مسائل تقلید است نه تحقیق، و پذیرش است نه شناخت، و محفوظات است نه معلومات)...»

     آنگاه فهرست را که مشتمل بر 10 مقدمه و 45 بخش و یک خاتمه است در 49 صفحه می‌آورد. ‌در صدر این فهرست آمده است که :

     «مسائل تاریخی و تحقیقی و علمی که پژوهش درباره‌ی آنها یک ضرورت علمی و دینی است و ترک این پژوهش مستلزم جهل است به حقایق و قرار دادن غیر علم به جای علم.»

     با مطالعه‌ی فهرست مزبور اولاً حکم نویسنده در باب ضرورت تحقیقی که پیشنهاد شده است موجه به نظر می آید؛ ثانیاً معلوم می شود که چرا نوشتن کتاب شیخ مجتبی به تأخیر افتاده است. البته اگر استاد حکیمی به تنهایی بخواهد چنین کتاب بزرگی بنویسد که شاید تعداد مجلدات آن به بیست و حتی سی برسد، سالها سال طول می‌کشد. ثالثاً این پرسش پیش می آید که آیا مؤسسات بزرگ پژوهش نمی‌توانند امکانات لازم در اختیار صاحب این طرح پژوهشی منقّح و دقیق و مهم و اساسی و ضروری بگذارند و عده‌ای از فضلا و پژوهندگان قلمرو فرهنگ با ایشان همکاری کنند تا این پژوهش انجام شود. من اگر قدرت و اختیار داشتم در فراهم آوردن امکانات این تحقیق تردید نمی‌کردم.

     اگر کسانی این نگرانی را پیش آورند که این پژوهش جهت‌گیری خاصّی دارد، در آن با فلسفه و عرفان مخالفت می‌شود. اولاً این تحقیق دامنه‌ی بسیار وسیع دارد و شامل یک دوره‌ی تاریخ عقاید و سیر فلسفه می‌شود و اهل عرفان و فلسفه هم باید در آن سهیم و شریک باشند. ثانیاً به فرض اینکه چون و چرایی در باب بعضی فلسفه‌ها بشود، اهل نظر که نباید از این بابت نگرانی به خود راه دهند . آقای حکیمی نوشته‌اند: «سنخ برخورد «مکتب تفکیک» با فلسفه غیر از سنخ برخورد کسانی از انواع ابوحامد غزالی است. مکتب تفکیک مکتبی است معتقد به ضرورت علم اصول و مبانی قویم اجتهاد و ضد اخباریگری.»

     مکتب تفکیک موجودیت فلسفه اسلامی را می‌پذیرد، و در عین اینکه اندیشه‌ی «فلسفه پویا» را مردود نمی‌شمارد، فتوا به حذف فلسفه‌ی موجود نمی‌دهد و بر‌خواندن و دانستن آن برای واجدان شرایط تأکید می‌کند و مدرّسان و استادان و مؤلّفان آن را مورد احترام قرار می‌دهد و طلاّب و دانشجویان آن را عزیز می‌شمارد. من این سخن را از مرد بزرگی که ندیده‌ام نام هیچ بزرگی را به زشتی ببرد و به علم و عالمان احترام می‌گذارد، می‌پذیرم و به هیچ وجه نگران نیستم که مبادا در کتابی که می‌نویسد در یک مطلب فلسفه که مورد قبول من است چون و چرا کند. اگر کسی بگوید که میان دین و فلسفه نسبت ملازمت نیست، باید سخنش را شنید.

     البته من در این تفکیک، تفکیک دیگری را پیش می‌آورم و آن تفکیک عرفان ‌و تصوّف از فلسفه است، زیرا حکم این دو یکی نیست. و این یک مسأله‌ی مهم است که بدانیم آیا تصوّف نظری تحت تأثیر فلسفه بوده است؟ چنانکه می دانیم فیلسوف از آن حیث که فیلسوف است التزام به وحی ندارد، امّا عارف خود را پیرو و شاگرد پیامبر گرامی و اوصیا ء کرام او می‌داند. در اینجا مسأله‌ی تأویل پیش می آید و بگذاریم این مسأله به صورت جدّی مطرح شود.

     عجالتا بگویم که کتاب «مکتب تفکیک» یکی از خواندنی ترین کتب انتشار یافته در سالهای اخیر است. و تمام کسانی که به نهضت‌های فکری قرن اخیر توجّه دارند، آن را با علاقه می‌خوانند. در باب شیوه‌ی تألیف و سبک نگارش نویسنده‌ی آن چیزی نمی گویم، آقای حکیمی نیاز به تعریف و تمجید ندارد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

*مجله ی «کیهان فرهنگی» ،سال نهم، شماره ی 12، اسفند 1382، ویژه ی «مکتب تفکیک».

لینک منبع

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : محسن زهتابچی

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان